Barak, Dereköyü ve Antep Kültürü

Antep Kültürü çok köklü ve zengin bir yaşamın ürünüdür. Pek itiraz eden çıkmaz, çıkmamalı da. Yalnız bir Barak uşağı olarak Barak Kültürü'nün Antep Kültürü ile karıştırılması bence pek doğru değil. Barak, kullanılan ağzı, yemekleri, odası, sözlü aktarım kültürü, yaşam tarzı ve bakış açısıyla Antep Kültürü'nden biraz farklıdır. Aslında Barak ile Antep Kültürü arasında Antep'e daha yakın olan bir Dereköyü Kültürü de bulunmaktadır. Dereköyün çok şeyi Barak'tan ziyade Antep’e benzer. Misal, son dönemde yerli Anteplilerin yuvalama furyası bizim Barak'ı da sarmış. Bizde Boranı, Eşkili Küfte gibi benzer yemekler var, ama yuvalamanın Barak Kültürü ile çok bir ilgisi yoktur. Şahsi kanaatim, Barak'ın culluk veya horoz etiyle yapılan firik pilavı yuvalamadan daha caziptir. Ve daha nice yöreye özgü lezzeti var Barak'ın: Tarhana, Yağlı Sörme, Cacık Kavurması, Âcür Kurutması, Zeytin Piyazı, Mercimekli Bulgur Pilavı, Yağlı Küfte, Topaç, Lapa...

Yine atalarımızın onca yıllık acı kahvesine neye özeniliyorsa artık, bazılarınca 'mırra' deniyor maalesef!

Lütfen, özgün Barak Kültürü'ne sahip çıkalım, yozlaştırmayalım, Antep büyük bir kültüre sahip, ama bazı konularda Barak'tan farklıdır. Bunu unutmayalım derim. Bu özgün kültürün zenginliğini ve doğallığını koruyarak yaşaması önemlidir.

Barak Halayı
(Fotoğraf: Mehmet Tiryaki)

Barak Ovası’nda ahali Mızar, Orul, Tilfar, Cidet ve Hıyam gibi Nizip - Gaziantep arasındaki köylere “Dere Köyleri” demektedir. Ancak kültürel yakınlık bir hayli fazladır. Barak Ovası ve Baraklılar açısından Dere Köyleri’nin en önemli yanı ise zeytin, üzüm ve antep fıstığı gibi ağaç tarımını bu köylerden öğrenmeleridir. Baraklar tarihsel olarak göçebe bir topluluktur. Oysa Dere Köyleri eski ve büyük yerleşimleri yerleri olarak ağaç tarımı konusunda ciddi tecrübe sahibidirler. Barak’ta yaşadığım dönemde bizzat tanık olduğum üzere, ağaç budama ve fıstık fidanlarına aşı (kalem) atan usta ziraatçiler genelde Dere Köyleri’nden gelirdi. Çoğunluk kıdemli büyüklüklerden oluşan bu güngörmüş ustalar, kendilerini ağaç tarımı hususunda yetiştirmiş bilge kişiler gibiydi.